De 5 Blokken

Een boek over Rabot

Ja, ik ben jaloers. (Sinds een tijd staat er geregeld een ‘ja’ in mijn zinnen). Dus: ja, ik ben jaloers, op Simon Allemeersch omdat hij in Gent heeft kunnen doen wat mij in Brussel niet is gelukt.

Allemeersch is theatermaker. In 2010 slaagt hij erin een atelier te krijgen in ‘de eerste blok’ van de woontorens aan het Rabot. De torens gaan afgebroken worden. December 2010, schrijft hij in zijn prachtige boek: ‘Er is een appartement vrijgekomen. Nummer 182, op het gelijkvloers. Ik neem de sleutels over van Gustaaf en Roza. Ze zijn net verhuisd’. Gustaaf en Roza zijn verhuisd, voorgoed vertrokken uit het Rabot, zoals spoedig honderden anderen met hen. Allemeersch hangt een infini in zijn atelier, ‘een achterdoek van een oud theater, een infini is een onmogelijke plek, een verzonnen perspectief’.

‘Ik schrijf een brief aan de bewoners en hang die in de inkomhal. Mijn buurvrouw heet Norma. Ze komt me vragen wat de brief betekent’. Norma kan lezen noch schrijven. Tijdens zijn driejarig verblijf in Rabot zal Allemeersch nog ongeletterden tegenkomen. ‘Ik dacht eraan dat de brief niet werkte. Ik kan beter werken zoals prostituees. Er is een groene TL-lamp aan het raam. Als de lamp brandt kan je binnenkomen. Als de lamp niet brandt, ben ik er niet of is er al iemand’.

Simon Allemeersch is gevraagd of hij iets kan doen in het Rabot door Wannes Degelin, opbouwwerker van Samenlevingsopbouw. Die schrijft in april 2009: ‘Ik werk nu al ongeveer zes jaar als opbouwwerker in de Gentse Rabottorens. … Al die jaren heb ik onrechtvaardigheid gevoeld als er naar de blokken gekeken wordt, als er over de blokken geschreven of gesproken wordt. Steevast worden ze afgeschilderd als een vreselijke plek die je in het beste geval snel wil passeren. … Een plek waar je zeker nooit zou willen wonen. Ik ken deze plek toch wel anders’.

Ik herken loads of things in de kroniek van Simon Allemeersch en zijn club (de opbouwwerker, een tekenares, fotografen een journaliste). Dat misprijzen voor de blokken, terwijl Degelin ‘het een voorrecht vindt om samen met de bewoners van de Rabottorens aan de slag te gaan’. Opvouwwerker, schrijft mijn klavier. Dikwijls zijn sociaal-werkers sloven die het vuil werk doen voor de woningmaatschappij, die pleisters plakken, die soep be-delen, maar die machteloos staan, die soms zelfs STATUTAIR NIET MOGEN tussenkomen als de bewoners (beter woord dan huurders!) zich zouden organiseren en eisen zouden stellen. Opvouwwerkers houden het rustig wanneer het opstandig zou kunnen zijn.

In de Rabottorens konden kunstenaars vanuit hun eigen atelier onder de bewoners werken toen het begon te spannen. Wat een uitzonderlijk voorrecht ook! ‘De betekenis van die fysieke ruimte voor het vervolg van dit project kan moeilijk overschat worden’, noteert Wouter Hillaert in het Rabot-boek. De kunstenaars hebben op de tast hun weg gezocht, ook letterlijk soms want voor mensen die niet in de torens wonen, zijn ze een labyrint; hulpdiensten verliezen er hopen tijd omdat ze de juiste ingang niet vinden. En dus, schrijft Allemeersch: ‘De bewoners en Samenlevingsopbouw hebben elke blok een kleur gegeven: geel, blauw en rood. Ik geval van nood kan je de kleur van het gebouw vermelden’.

In Brussel hebben de 5 blokken van de Papenvest vijf kleuren: rood, oranje, groen en twee keer blauw (!). Een ingreep van hogerhand, aangebracht tijdens het tweede Wijkcontract in 2014 of zo. De bewoners onder elkaar noemen hun huisnummer als ze zeggen waar ze wonen, maar ook dat neemt de verwarring niet weg want de 5 blokken liggen niet aan één maar aan drie straten.

De Brusselse Woning beloofde ons, het Brusselse Brecht-Eislerkoor, een lokaal te geven in de 5 blokken, waar we open repetities zouden kunnen houden en onze documentatie exposren. Die belofte is niet vervuld (nog niet), ik heb zo een vermoeden waarom niet. Hadden we dat lokaal gehad, dan hadden we ons gemakkelijker onder de bewoners kunnen mengen. Maar wat heet gemakkelijk? Simon Allemeersch, en ook dat klinkt bekend, ‘krijgt lelijke blikken in de lift. De roddel doet de ronde dat ik in dienst van de woningmaatschappij oude mensen film en interview…’. Er wordt in zijn atelier ingebroken, zijn experiment loopt niet over rozen. Maar uit ‘Rabot 4-358’, zo heet zijn boek, spreekt zoveel genegenheid, warmte, verbondenheid dat dat de tegenslag doet vergeten. ‘Toen het gerucht (van de dreigende sloop) een bericht was geworden, was over het gebouw een finale vermoeienis neergedaald’, aldus Wouter Hillaert. En dan neemt daar zo’n stelletje kunstenaars zijn intrek… Het moet wel degelijk sprankels licht hebben gebracht in de doodsstrijd van Rabot.

Rabot 4-358, 320 pagina’s, rijkelijk geïllustreerd, is een uitgave van Kunstenwerkplaats Scheld’apen, Kunstencentrum Vooruit en de Dienst Cultuurparticipatie van de stad Gent, 2013-2014.

post scriptum

Toen ik eens langs het Rabot fietste, had ik daar al meteen een touche, met een zekere Pepe die voor de ingang van een resterende toren stond. ‘Bij de liefhebbers heb ik nog gekoerst met Eddy Merckx’, zei hij. Ik herkende hem van de film ‘Rabot’ van Christina Vandekerckhove, òòk de moeite. ‘Klopt’, zegt Pepe, ‘ge hoort mij aan het einde van de film zeggen dat ze Jean Gabin moeten spelen op mijn begrafenis’ (was dat: Je sais…?). Pepe (°1944) woonde in 2018 al 42 jaar in het Rabot.

post post scriptum

De voorbije jaren bracht het ‘gelegenheidscollectief’ Lucinda Ra het stuk Rabot 4-358 als een documentaire theatervoorstelling. In 2017-2018 volgde het Grondwerk-project, een driedaags open atelier ‘waar theater en werkelijkheid voortdurend door elkaar liepen’. De groep hield ook halt aan de 5 blokken in Brussel en had de Kaaistudio’s toen als uitvalsbasis. Onderdeel van de driedaagse was een optocht van TOSO, The Ostend Street Orkestra. TOSO is een project van Klein Verhaal in Oostende, waar het Brussels Brecht-Eislerkoor zijn voorstelling over de 5 blokken zal gaan opvoeren. En zo is deze cirkel rond.

[Lucinda Ra – http://lucindara.be/en/rabot-4-358-en/%5D

[TOSO – http://kleinverhaal.be/Projecten/Danse_Massacre%5D

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s